چرا آسیای مرکزی به کانون رقابت چین و آمریکا در هوش مصنوعی تبدیل شده است؟
گسترش همکاریهای چین با کشورهای آسیای مرکزی در حوزه هوش مصنوعی با امضای توافقنامههای میلیارد دلاری، ایجاد یک نهاد بینالمللی جدید و اجرای پروژههای مشترک در بخشهای مختلف، جایگاه پکن را در این منطقه بیش از پیش تقویت کرده است.
به گزارش ملت بیدار؛ رقابت چین و ایالات متحده برای کسب برتری در فناوریهای هوش مصنوعی، آسیای مرکزی را به یکی از محورهای مهم این رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل کرده است. در همین چارچوب، کشورهای منطقه با استقبال از سرمایهگذاریها و همکاریهای فناورانه چین، روابط خود با پکن را در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، زیرساختهای دیجیتال، انرژی، حملونقل، آموزش، بهداشت و صنعت گسترش دادهاند.
تشکیل سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی
در کنفرانس جهانی هوش مصنوعی که در شانگهای برگزار شد، مقامهای ارشد قزاقستان، قرقیزستان، تاجیکستان و ازبکستان در کنار نمایندگان دهها کشور حضور یافتند. در این نشست، شی جین پینگ، رئیس جمهوری چین، بر برنامههای بلندمدت این کشور برای تبدیل شدن به یکی از رهبران جهانی هوش مصنوعی تأکید کرد.
پیش از برگزاری این کنفرانس و در تاریخ ۱۶ ژوئیه، نمایندگان ۲۹ کشور از جمله چهار کشور آسیای مرکزی، توافقنامه تأسیس سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی (WAICO) را امضا کردند. این سازمان که مقر آن در شانگهای خواهد بود، با هدف توسعه همکاریهای بینالمللی در حوزه هوش مصنوعی شکل گرفته و از آن به عنوان یکی از ابزارهای جدید چین برای گسترش نفوذ فناوری خود در جهان یاد میشود.
قزاقستان؛ مهمترین شریک چین در منطقه
قزاقستان بیشترین سطح همکاری با چین را در میان کشورهای آسیای مرکزی داشته است. قاسم جومارت توکایف، رئیس جمهور این کشور، پس از رئیس جمهور چین سخنرانی کرد و از دستاوردهای پکن در حوزه هوش مصنوعی تمجید کرد. او همچنین اعلام کرد که بیش از نیمی از پژوهشگران فعال در حوزه هوش مصنوعی جهان در چین فعالیت میکنند و این کشور بیشترین تعداد ثبت اختراع مرتبط با این فناوری را در اختیار دارد.
توکایف پیشنهاد کرد نخستین نشست سالانه سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی در شهر آستانه برگزار شود و دفتر منطقهای آسیای مرکزی این سازمان نیز در پایتخت قزاقستان مستقر شود.
همزمان با سفر هیأت قزاقستان به شانگهای، بیش از ۷۰ توافقنامه میان دو کشور به امضا رسید که ارزش مجموع آنها بیش از ۱۵ میلیارد دلار اعلام شده است. بخش مهمی از این توافقها به حوزههای هوش مصنوعی، فناوریهای پیشرفته و زیرساختهای دیجیتال اختصاص دارد.
قراردادهای اقتصادی و صنعتی چند میلیارد دلاری
همکاریهای چین و قزاقستان تنها به هوش مصنوعی محدود نشده و پروژههای متعددی را در بخشهای اقتصادی و صنعتی شامل میشود. گروه مواد گویویو چین برای احداث ترمینال چندمنظوره در بندر کوریک قزاقستان در ساحل دریای خزر سرمایهگذاری خواهد کرد؛ پروژهای که جایگاه این بندر را در کریدور میانی حملونقل تقویت میکند.
همچنین تفاهمنامهای با شرکت China Communications Construction برای ساخت نیروگاه برقآبی ۶۰۰ مگاواتی در منطقه آلماتی امضا شد. در بخش صنایع سنگین نیز شرکت چینی Acre Coking & Refractory Engineering Consulting، شرکت Qarmet و بانک توسعه قزاقستان برای احداث دو مجتمع جدید باتری ککسازی و سامانه تصفیه گاز کک در منطقه کاراگاندی به توافق رسیدند.
در بخش مالی نیز بانک توسعه قزاقستان و شرکت China Central Depository & Clearing Co. توافقنامهای برای افزایش مشارکت سرمایهگذاران چینی در بازارهای مالی قزاقستان امضا کردند.
از دیگر توافقها میتوان به همکاری صندوق Samruk-Kazyna، شرکت Freedom Holding Corp.، شهرداری آستانه و گروه خودروسازی Geely Auto برای توسعه زیرساختهای شارژ خودروهای برقی و بهرهگیری از راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در صنعت خودرو اشاره کرد.
همچنین گروه آستانه و شرکت Chery Holding برای تولید خودروهای برقی برندهای اومودا و جاکو در قزاقستان به توافق رسیدند. در حوزه آموزش نیز دانشگاه ملی قزاقستان و دانشگاه سوژو تفاهمنامه ایجاد پردیس دانشگاهی مشترک را امضا کردند.
علاوه بر این، دولت قزاقستان مذاکرات با شرکت تیان یینگ چین را برای سرمایهگذاری در احداث مراکز مدیریت پسماند در دستکم سه شهر بزرگ این کشور در دستور کار قرار داده است.
توسعه همکاری چین با دیگر کشورهای آسیای مرکزی
تاجیکستان از امضای توافقنامههای جدید با چین در حوزه فناوری خبر داده است. ازبکستان نیز درباره اجرای پروژههای مشترک در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر با نهادهای بزرگ چینی مذاکره کرد، اما این گفتوگوها به توافق مشخصی نینجامید.
ترکمنستان اگرچه هیأتی به کنفرانس شانگهای اعزام نکرد، اما وزارت ارتباطات این کشور تفاهمنامهای با کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی چین برای همکاری در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر امضا کرد.
در قرقیزستان نیز همکاریهای اقتصادی با چین توسعه یافته است. شرکت دولتی Kyrgyz Agroholding با شرکت ملی مهندسی برق چین برای احداث کارخانه تولید کود شیمیایی با ظرفیت سالانه ۶۰۰ هزار تن به توافق رسید.
این شرکت همچنین با شرکت زیستفناوری Shijiazhuang Shineon قراردادی برای احداث کارخانه تولید واکسنهای دامی امضا کرد که ظرفیت تولید سالانه آن بین ۲۵ تا ۳۰ میلیون دوز واکسن با استانداردهای بینالمللی GMP خواهد بود.
همکاریهای آموزشی و فناورانه
چین و ترکمنستان نیز مجموعهای از توافقنامهها را در حوزههای هوش مصنوعی، انرژی، آموزش، علم و فناوری، بهداشت، فرهنگ، حملونقل و لجستیک امضا کردهاند.
بر اساس این توافقها، دو کشور برای ایجاد مرکز مشترک آموزش انرژی، تدوین چارچوب همکاری در حوزه هوش مصنوعی، اجرای برنامه مشارکت علمی و نوآوری در سالهای ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ و همچنین برنامه همکاری پنجساله ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به توافق رسیدهاند.
همزمان، کارکنان دولت ترکمنستان در یک دوره آموزشی تخصصی دو هفتهای در چین با سازوکارهای سازمان تجارت جهانی و شیوههای ادغام در اقتصاد جهانی آشنا شدند. همچنین گروهی از معلمان و پژوهشگران این کشور در دورههای آموزشی چین با روشهای نوین آموزشی، آزمون HSK و کاربرد فناوریهای دیجیتال در نظام آموزشی آشنا شدند.
رقابت فناوری در قلب آسیای مرکزی
تحولات اخیر نشان میدهد چین همکاریهای فناورانه را به یکی از ابزارهای اصلی توسعه نفوذ خود در آسیای مرکزی تبدیل کرده است. ایجاد سازمان همکاری جهانی هوش مصنوعی، امضای دهها توافقنامه میلیارد دلاری، توسعه زیرساختهای دیجیتال، سرمایهگذاری در صنایع راهبردی و گسترش همکاریهای آموزشی، از مهمترین اقدامات پکن در این مسیر به شمار میرود.
در مقابل، ادامه رقابت چین و آمریکا در حوزه هوش مصنوعی میتواند طی سالهای آینده آسیای مرکزی را به یکی از مهمترین عرصههای رقابت فناوری و سرمایهگذاری در جهان تبدیل کند./ پایان پیام
