جهش کمسابقه در بازار انرژی؛ نفت ایران ۱۱۰ دلاری شد، برنت بالای ۱۲۳ دلار
در حالیکه آمریکا محاصره بنادر ایران را تشدید کرده و عبور از تنگه هرمز با محدودیتهای تازه روبهرو شده، تصمیم غافلگیرکننده امارات برای خروج از اوپک شوک دیگری به بازار وارد کرده است. نتیجه این تحولات، جهش قیمت نفت تا بالای ۱۱۰ دلار برای نفت ایران و عبور نفت برنت از مرز ۱۲۳ دلار در هر بشکه است؛ وضعیتی که بهگفته تحلیلگران میتواند دورهای تازه از قیمتهای بالای انرژی را رقم بزند.
به گزارش سرویس اقتصادی ملت بیدار؛ بازار جهانی نفت بامداد امروز در فضایی آکنده از ریسکهای ژئوپلیتیکی و ابهام عرضه، وارد فاز جدیدی از نوسان شد.
ترکیب چند عامل همزمان – از تشدید اقدامات سختگیرانه واشنگتن علیه صادرات نفت ایران و محدودیتهای عبور کشتیها از تنگه هرمز گرفته تا اعلام خروج امارات متحده عربی از اوپک – تصویر متفاوتی از آینده بازار انرژی ترسیم کرده است.
بر اساس دادههای لحظه تنظیم این گزارش، قیمتها در عمده شاخصهای مهم نفتی در سطوحی فراتر از انتظار معامله میشود:
- نفت وست تگزاس اینترمدیت (WTI) با رشد ۲.۳۳ درصدی به ۱۰۹.۳۷ دلار در هر بشکه رسیده است.
- نفت برنت ۴.۹۱ درصد افزایش قیمت را ثبت کرده و به ۱۲۳.۸۳ دلار در هر بشکه رسیده؛ برنت در بامداد امروز سطح ۱۲۶ دلار را نیز لمس کرده بود.
- نفت کوربان ابوظبی برخلاف روند کلی، ۳.۴۰ درصد کاهش یافته و در سطح ۱۰۹.۶۱ دلار معامله میشود.
- نفت عمان ۲.۲۴ درصد رشد کرده و به ۱۰۵.۸۰ دلار رسیده است.
- سبد نفتی اوپک نیز با افزایش ۱.۶۹ درصدی، ۱۰۹.۴۴ دلار قیمتگذاری شده است.
در این میان، قیمت نفت ایران نیز در مسیر صعودی حرکت میکند.
نفت سبک ایران در بازه ۱۰۸.۱۵ تا ۱۱۰.۰۵ دلار و نفت سنگین ایران در محدوده ۱۰۶.۲۵ تا ۱۰۷.۹۰ دلار در هر بشکه دادوستد میشود؛ سطحی که نشان میدهد نفت ایران نیز در مدار قیمتهای سهرقمی تثبیت شده است.
بنبست دیپلماتیک و تداوم فشار بر قیمتها
تحولات اخیر در بازار نفت همزمان با تداوم بنبست در تلاشها برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک رخ میدهد.
گزارشها حاکی است که در روزهای گذشته محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا شدت گرفته و همین موضوع نگرانیها نسبت به کاهش عرضه نفت از خاورمیانه را افزایش داده است.
در کنار این موضوع، اعلام رسمی خروج امارات متحده عربی از اوپک بهعنوان یک شوک ساختاری، تعادل سنتی عرضه در میان کشورهای تولیدکننده نفت را هدف قرار داده است. این تحولات تنها به نفت خام محدود نمانده و بازار فرآوردهها را نیز متأثر کرده است؛ بهگونهای که انجمن AAA متوسط قیمت ملی بنزین در آمریکا را ۴.۲۲۹ دلار اعلام کرده که نشاندهنده استمرار روند افزایشی است.
تحلیلگران استندارد چارترد میگویند: هر روز تداوم این بنبست به معنای حذف بشکههای بیشتری از بازار، کاهش موجودی انبارها و تثبیت قیمتهای بالا است؛ موضوعی که در سال انتخابات ریاستجمهوری آمریکا میتواند به یک چالش سیاسی جدی برای واشنگتن تبدیل شود. بهرغم این وضعیت، این مؤسسه معتقد است آمریکا همچنان تمایل به آغاز مذاکرات مستقیم دارد، هرچند نشانههای عملی روشنی از پیشرفت در گفتوگوها دیده نمیشود.
تنگه هرمز؛ گرهگاه نفت و سیاست
در شرایط کنونی، تنگه هرمز بار دیگر در مرکز توجه بازار انرژی قرار گرفته است.
به باور بسیاری از کارشناسان، کلید نخستین گام برای کاهش قیمت نفت، توافق همزمان ایران و آمریکا برای لغو محاصره دریایی و رفع محدودیتهای عبور از این آبراه راهبردی است؛ مسیری که فعلاً چشمانداز روشنی برای آن دیده نمیشود.
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، اعلام کرده دولت آمریکا روش فعلی ایران در انتخاب کشتیهای مجاز به عبور از تنگه هرمز را «غیرقابل قبول» میداند.
تحلیلگران برآورد میکنند در صورت رفع محدودیتها در تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی، قیمت نفت میتواند در کوتاهمدت به محدوده ۹۰ تا ۹۵ دلار در هر بشکه عقبنشینی کند. با این حال هشدار میدهند که:
- تأخیرهای لجستیکی
- تعطیلیهای تولید
- و اثرات روانی و نامرئی دو ماه عدمقطعیت در عبور کشتیها
باعث خواهد شد عرضه فیزیکی به سرعت به وضعیت عادی بازنگردد و بازار برای مدتی با سطوح بالای قیمت کنار بیاید.
خروج امارات از اوپک؛ ضربه به «ظرفیت مازاد» بازار
در کنار تنشهای خاورمیانه، تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک در ماه مه، ابعاد دیگری از نگرانیها را آشکار کرده است. به گفته استندارد چارترد، یکی از ریشههای این اقدام، نارضایتی امارات از تصمیم اوپک پلاس برای به تعویق انداختن افزایش تولید همه اعضا بوده است.
گرچه امارات از اعضای بنیانگذار اوپک بهشمار نمیرود و در سال ۱۹۶۷ به این سازمان پیوست، اما پیش از جنگ، حدود ۱۳ درصد از عرضه اوپک و ۹ درصد از تولید اوپک پلاس را تأمین میکرد.
اهمیت خروج امارات تنها در حجم تولید آن خلاصه نمیشود؛ کارشناسان یادآوری میکنند که بخش مهمی از «ظرفیت مازاد» اوپک – که مانند ضربهگیر بازار عمل میکند – در دست عربستان سعودی و امارات بود.
خروج ابوظبی از اوپک، این ضربهگیر را ضعیفتر کرده و در عمل، توان این سازمان برای واکنش سریع به شوکهای عرضه را کاهش میدهد؛ عاملی که میتواند به ماندگاری بیشتر قیمتهای بالا کمک کند.
استراتژی تازه ابوظبی؛ انعطاف بیشتر، تعهد کمتر
امارات متحده عربی از سالهای گذشته طرحی را برای افزایش ظرفیت تولید نفت خام خود به ۵ میلیون بشکه در روز تا سال ۲۰۲۷ دنبال میکند. خروج از چارچوب اوپک پلاس، این امکان را در اختیار این کشور میگذارد که:
- سیاست انرژی خود را بیش از گذشته بر اساس منافع داخلی تنظیم کند،
- در واکنش به تغییرات بازار، بدون تعهد به سهمیههای تولیدی، عمل کند،
- و با تمرکز بر تولید بشکههای «کمهزینهتر و کمکربنتر» جایگاه رقابتی خود را در بازار جهانی تقویت کند.
شرکت ملی نفت امارات (ادنوک) قصد دارد بهرهوری انرژی را افزایش داده و از خط لوله نفت خام ابوظبی برای انتقال بخشی از صادرات بدون عبور از تنگه هرمز استفاده کند؛ مسیری که میتواند در دوره اوجگیری تنشهای منطقهای، ثبات نسبی صادرات امارات را حفظ کند.
چشمانداز بلندمدت: عصر ماندگاری نفت گران؟
با وجود انتظار بازار برای کاهش تنشها، نشانهها حاکی از آن است که نفت در میانمدت و بلندمدت ممکن است در «سطحی بالاتر از قبل» تثبیت شود.
نفت خام برنت در منحنی معاملات آتی، همچنان در وضعیت «پسرفت» (Backwardation) قوی قرار دارد؛ به این معنا که قیمتهای تحویل نزدیک بالاتر از سررسیدهای دورتر است. میزان این پسرفت در محدوده ۶۸ تا ۷۰ دلار در هر بشکه تثبیت شده که خود نشانهای از فشار تقاضا بر نفت نقدی و نگرانی از کمبود عرضه است.
استندارد چارترد پیشبینی میکند حتی بعد از پایان جنگ در ایران، قیمت نفت برنت بین ۱۰ تا ۲۰ دلار بالاتر از سطوح پیش از جنگ باقی بماند.
علتهای اصلی این برآورد عبارتاند از:
- خرید گسترده برای پر کردن ذخایر استراتژیک،
- تقویت گرایش به «ملیگرایی انرژی» و احتکار منابع،
- و عقبماندگیهای لجستیکی ناشی از اختلال در مسیرهای حملونقل و پشتیبانی.
سایه تنشهای خاورمیانه بر بازار گاز اروپا
تنشهای خاورمیانه تنها بازار نفت را هدف نگرفته و بازار گاز طبیعی، بهویژه در اروپا، نیز تحت تأثیر قرار گرفته است.
قراردادهای آتی گاز طبیعی اروپا پس از چند روز کاهش، در معاملات روز چهارشنبه در پی تشدید ریسکهای ژئوپلیتیکی، دوباره صعودی شد و به ۴۷.۴ یورو در هر مگاوات ساعت، معادل حدود ۵۱.۳۰ دلار، رسید.
این جهش قیمتی پس از آن رخ داد که گزارشهایی از دستور دونالد ترامپ به دستیارانش برای آمادهسازی جهت محاصره طولانیمدت بنادر ایران و محدودسازی صادرات نفت این کشور منتشر شد؛ تصمیمی که همراه با رد پیشنهاد سهمرحلهای ایران برای رفع انسداد تنگه هرمز، فشار روانی و واقعی بر بازارهای انرژی را تشدید کرده است.
مذاکرات آخر هفته در اسلامآباد نیز بینتیجه ماند و همین ناکامی، روند نزولی پیشین قیمت گاز را معکوس کرد.
در نتیجه:
- واردات LNG اروپا با نوسانات شدید و تغییرات ساختاری روبهرو شده،
- رقابت این قاره با خریداران آسیایی برای جذب محمولههای LNG تشدید شده،
- و وابستگی غیرمنتظرهای به منابع روسیه شکل گرفته است.
این درگیری همچنین باعث توقف بخشی از محمولههای قطر شده که حدود ۸ درصد از واردات LNG اتحادیه اروپا را تشکیل میدهد؛ عاملی که فشار مضاعفی بر بازار گاز اروپا وارد کرده است.
برنده جدید در بازار گاز اروپا
همزمان با تشدید تنشها، ترکیب تأمینکنندگان گاز اروپا نیز در حال تغییر است.
بهگزارش منابع بازار، جنگ خاورمیانه و اختلال در مسیرهای سنتی عرضه، به ایالات متحده کمک کرده تا موقعیت خود را بهعنوان بزرگترین تأمینکننده LNG اتحادیه اروپا تثبیت کند؛ بهگونهای که اکنون نزدیک به دو سوم واردات LNG اروپا از آمریکا تأمین میشود.
در کنار آمریکا، دیگر صادرکنندگان از جمله الجزایر و نروژ نیز برای پر کردن شکاف عرضه وارد میدان شدهاند. این جابهجاییها، در کنار ریسکهای ژئوپلیتیکی پایدار در خاورمیانه، نشان میدهد که بازار انرژی اروپا در کوتاهمدت چارهای جز پذیرش قیمتهای بالاتر و سازگاری با تأمینکنندگان جدید ندارد./ پایان پیام
